Tầm quan trọng của việc chăm sóc dinh dưỡng sau ghép thận
Để đạt được kết quả ghép thận tối ưu và bảo vệ chức năng của thận ghép, việc chăm sóc sức khỏe toàn diện là vô cùng quan trọng. Trong đó, tình trạng dinh dưỡng của người bệnh ở cả giai đoạn trước và sau khi phẫu thuật đóng vai trò tiên lượng quyết định đối với sự thành công của ca ghép.
Tại sao bệnh nhân suy thận dễ bị suy dinh dưỡng trước ghép?
Hầu hết bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối đều đối mặt với tình trạng suy dinh dưỡng nghiêm trọng do nhiều nguyên nhân tác động trực tiếp:
- Thay đổi và mất chất dinh dưỡng: Chế độ ăn uống kiêng khem nghiêm ngặt trước đó kết hợp với sự thất thoát các chất dinh dưỡng thiết yếu như protein, axit amin và các vitamin hòa tan trong nước qua quá trình lọc máu, thẩm tách.
- Biến chứng bệnh lý đi kèm: Các triệu chứng như liệt nhẹ dạ dày do biến chứng đái tháo đường khiến bệnh nhân thường xuyên chán ăn, ăn không ngon miệng và giảm lượng thực phẩm dung nạp vào cơ thể.
- Ảnh hưởng của độc tố ure: Độc tố ure huyết tăng cao gây biến đổi kết tủa protein và làm giảm hoạt động của một số enzym tiêu hóa bình thường.
- Rối loạn nội tiết: Chức năng nội tiết và chuyển hóa nội tiết suy giảm không bình thường, điển hình như ở bệnh nhân cường tuyến cận giáp.
Nguyên tắc xây dựng chế độ dinh dưỡng sau ghép thận cấp tính
Giai đoạn ngay sau khi ghép thận cực kỳ nhạy cảm và quyết định sự tương thích của thận mới. Lúc này, dù chức năng thận hồi phục nhanh chóng nhưng tình trạng suy dinh dưỡng trước đó lại cải thiện rất chậm. Do đó, xây dựng một chế độ ăn uống khoa học là việc làm cấp bách:
Người mới ghép thận cần 1,3 – 1,5g protein/kg cân nặng/ngày và nên ưu tiên chế biến thành các món cháo, súp ấm để cơ thể dễ dàng hấp thu.
- Nhu cầu năng lượng: Đảm bảo cung cấp từ 30 – 35 kcal/kg/ngày. Chỉ số này cần được bác sĩ điều chỉnh linh hoạt dựa trên thể trạng của bệnh nhân (bị béo phì hay suy dinh dưỡng).
- Cân bằng lượng Protein: Cần nạp từ 1,3 – 1,5g protein/kg cân nặng lý tưởng/ngày. Lượng đạm này có thể tăng cao hơn nếu bệnh nhân có nhu cầu chuyển hóa lớn, giúp đẩy nhanh quá trình chữa lành vết thương và hạn chế hội chứng Cushing.
- Bổ sung Phosphat và Magie: Sau khi ghép, nồng độ phốt pho trong huyết tương thường sụt giảm mạnh. Vì vậy, bệnh nhân được phép áp dụng chế độ ăn giàu phosphat. Đồng thời, cần lưu ý bồi phụ thêm Magie do tác dụng phụ của thuốc chống thải ghép Cyclosporin.
- Hỗ trợ dinh dưỡng tích cực: Với những bệnh nhân bị suy dinh dưỡng nặng, bác sĩ sẽ chỉ định các biện pháp can thiệp và hỗ trợ dinh dưỡng chuyên biệt nếu cần thiết. Do chức năng ruột phục hồi nhanh, người bệnh nên chủ động ăn bằng đường miệng thay vì nuôi ăn nhân tạo.
Một số lưu ý quan trọng khác cho người bệnh sau ghép thận
Bên cạnh việc bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng, người bệnh sau ghép thận cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc lối sống sau để bảo vệ thận ghép tốt nhất:
- Kiểm soát đường huyết: Đối với bệnh nhân có tiền sử đái tháo đường, việc duy trì chỉ số glucose máu ở mức tối ưu là bắt buộc.
- Duy trì cân nặng hợp lý: Tránh tình trạng tăng cân mất kiểm soát hoặc béo phì bằng cách theo dõi sát sao lượng calo nạp vào hàng ngày.
- Kiểm soát huyết áp và mỡ máu: Chú ý điều trị tích cực chứng tăng huyết áp và tình trạng rối loạn lipid máu để bảo vệ hệ tim mạch.
- Từ bỏ các thói quen xấu: Tuyệt đối không hút thuốc lá và tránh xa khói thuốc để hạn chế tối đa nguy cơ đào thải thận ghép.
