Thời tiết giao mùa đông xuân ẩm ướt là điều kiện thuận lợi để các loại virus, vi khuẩn phát triển mạnh mẽ, gây ra nhiều bệnh lý đường hô hấp, dị ứng và đặc biệt là bệnh tay chân miệng ở trẻ nhỏ. Để giúp các bậc phụ huynh chủ động bảo vệ sức khỏe cho con em mình, PGS.TS. Nguyễn Thị Diệu Thúy – Trưởng bộ môn Nhi trường Đại học Y Hà Nội đã có những chia sẻ và hướng dẫn chi tiết về cách nhận biết, xử trí cũng như phòng tránh căn bệnh này.
Tại sao trẻ dễ mắc tay chân miệng vào thời điểm giao mùa?
Theo PGS.TS. Nguyễn Thị Diệu Thúy, thời điểm chuyển mùa đông xuân ghi nhận số lượng trẻ nhập viện tăng cao đột biến tại các cơ sở y tế từ trung ương đến địa phương. Nguyên nhân là do các loại virus, vi khuẩn luôn tồn tại sẵn trong môi trường và cơ thể người nhưng ở thể ngủ (không hoạt động). Khi thời tiết thay đổi thất thường, nhiệt độ chênh lệch lớn giữa ngày và đêm, cơ thể trẻ với hệ miễn dịch còn non yếu sẽ dễ bị tấn công.
Thêm vào đó, môi trường học tập tập thể như lớp học chật hẹp, việc sử dụng chung đồ chơi tạo điều kiện cho virus dễ dàng lây lan từ trẻ này sang trẻ khác.
Nguyên nhân gây bệnh tay chân miệng và những biến chứng nguy hiểm
Tác nhân chính gây bệnh tay chân miệng là virus Enterovirus 71 (EV71). Virus này lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa, xâm nhập vào hệ bạch huyết rồi tấn công các cơ quan quan trọng, đặc biệt là hệ thần kinh trung ương.
PGS.TS. Nguyễn Thị Diệu Thúy khuyến cáo phụ huynh không nên chủ quan trước bệnh tay chân miệng.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến viêm não, viêm màng não với tỷ lệ tử vong cao và di chứng nặng nề. Ngoài ra, việc trẻ ngậm đồ chơi nhiễm virus hoặc ăn uống thực phẩm không đảm bảo vệ sinh cũng là đường lây truyền phổ biến nhất.
Nhận biết chính xác các triệu chứng của bệnh tay chân miệng
Cha mẹ cần theo dõi sát sao biểu hiện của trẻ qua từng giai đoạn để kịp thời can thiệp:
- Giai đoạn ủ bệnh (3 – 7 ngày): Trẻ chưa có biểu hiện rõ ràng sau khi tiếp xúc nguồn lây.
- Giai đoạn khởi phát (1 – 2 ngày): Trẻ xuất hiện sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn và có thể bị tiêu chảy vài lần trong ngày.
- Giai đoạn toàn phát (3 – 10 ngày): Xuất hiện các triệu chứng điển hình như:
- Vết loét đỏ hoặc phỏng nước (đường kính 2-3mm) ở niêm mạc miệng, lợi, lưỡi khiến trẻ đau đớn, bỏ ăn.
- Phát ban dạng phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông. Vết ban thường tự biến mất sau dưới 7 ngày và để lại vết thâm.
- Trẻ có thể bị nôn trớ, sốt nhẹ hoặc sốt cao.
- Giai đoạn lui bệnh (3 – 5 ngày): Nếu không xảy ra biến chứng, trẻ sẽ hồi phục hoàn toàn ở giai đoạn này.
Hướng dẫn xử trí khoa học khi trẻ mắc bệnh tay chân miệng
Do bệnh rất dễ lây lan, ngay khi nghi ngờ trẻ mắc bệnh, cha mẹ cần cho trẻ cách ly tại nhà, tạm thời nghỉ học để tránh bùng phát dịch.
Chăm sóc trẻ mắc bệnh cấp độ 1 (Điều trị tại nhà):
- Xử lý chất thải của trẻ bằng dung dịch Cloramin B trước khi xả vào hệ thống thải chung.
- Người chăm sóc phải thường xuyên rửa tay bằng xà phòng sát khuẩn, sử dụng khẩu trang và găng tay khi cần thiết.
- Hạn chế người ra vào thăm hỏi, thường xuyên khử khuẩn bề mặt đồ chơi, vật dụng của trẻ.
Theo dõi sát sao cấp độ nặng hơn (Cấp độ 2 trở lên):
Trẻ cần được đưa đến bệnh viện ngay lập tức để bác sĩ theo dõi sát sao. Việc điều trị nội trú giúp phòng ngừa hiệu quả các biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm cơ tim, suy tim cấp, suy hô hấp hay phù phổi cấp nguy hiểm đến tính mạng.
Biện pháp phòng ngừa bệnh tay chân miệng hiệu quả cho trẻ
Hiện nay chưa có vắc xin phòng bệnh đặc hiệu đối với tay chân miệng. Vì vậy, việc giữ gìn vệ sinh cá nhân và vệ sinh an toàn thực phẩm đóng vai trò then chốt:
- Thực hiện rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy, đặc biệt là trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
- Khử trùng định kỳ đồ chơi, dụng cụ học tập và lau dọn sàn nhà sạch sẽ bằng dung dịch sát khuẩn.
- Tránh cho trẻ tiếp xúc trực tiếp với người đang bị bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh.
- Khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ, tuyệt đối không cho trẻ đi học hay đến những nơi tập trung đông người cho đến khi khỏi hoàn toàn.
