Vụ án đau lòng xảy ra tại Thạch Thất (Hà Nội) khi người mẹ ruột ra tay sát hại đứa con mới chỉ 33 ngày tuổi đã gây rúng động dư luận. Theo kết luận sơ bộ từ cơ quan điều tra, nghi phạm có dấu hiệu bị trầm cảm nặng dẫn đến các suy nghĩ tiêu cực. Tuy nhiên, dưới góc nhìn y khoa chuyên sâu, TS. Dương Minh Tâm – Trưởng phòng Điều trị rối loạn liên quan stress (Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) lại đưa ra những phân tích đáng suy ngẫm về nguyên nhân thực sự đứng sau bi kịch này.
TS. Dương Minh Tâm chỉ ra sự khác biệt rõ rệt giữa trầm cảm và loạn thần sau sinh.
Trầm cảm sau sinh: Thường đi kèm ý định tự sát tập thể
Theo TS. Dương Minh Tâm, rối loạn tâm thần sau sinh là một nhóm bệnh lý phức tạp, được chia thành 3 thể chính: trầm cảm sau sinh, loạn thần sau sinh và phản ứng tâm lý nhất thời.
Nhiều người thường đánh đồng tất cả các biểu hiện bất thường sau sinh là trầm cảm. Tuy nhiên, y văn chỉ ra rằng người bị trầm cảm sau sinh mức độ nặng thường xuất hiện ý tưởng tự sát. Do sự u uất và bế tắc kéo dài, họ không muốn để lại người thân (như con cái, chồng) phải khổ cực, nên thường có xu hướng sát hại người thân trước khi kết liễu đời mình. Các kế hoạch này thường được chuẩn bị âm thầm, kỹ lưỡng và có tỷ lệ thành công rất cao.
TS. Tâm dẫn chứng một ca lâm sàng thực tế tại Viện: Một người mẹ tại Hà Nội bị trầm cảm sau sinh đã quấn dây điện vào người mình và con 3 tháng tuổi rồi cắm điện. Hậu quả là đứa trẻ tử vong, còn người mẹ may mắn được cứu sống kịp thời.
Sự khác biệt cốt lõi với loạn thần sau sinh
Đối chiếu với vụ việc đau lòng tại Thạch Thất, nghi phạm chỉ sát hại con mà không hề có hành vi tự hủy hoại bản thân. Hơn nữa, tại hiện trường còn xuất hiện dòng chữ mang tính hận thù nhắm vào một người khác. Điều này khiến TS. Dương Minh Tâm hoài nghi về giả thuyết trầm cảm sau sinh thông thường.
Chuyên gia nhận định có hai khả năng lớn hơn xảy ra:
- Khả năng thứ nhất: Người mẹ bị loạn thần sau sinh dẫn đến hoang tưởng hoặc ảo giác, bị chi phối bởi những tiếng nói vô hình trong đầu xui khiến hành động tàn ác.
- Khả năng thứ hai: Đây là một phản ứng tâm lý nhất thời phát sinh từ những mâu thuẫn, uất ức dồn nén với gia đình nhà chồng, dẫn đến hành vi bộc phát mất kiểm soát.
Dấu hiệu nhận biết sớm loạn thần sau sinh để phòng ngừa hiểm họa
Khác với trầm cảm diễn tiến âm thầm, loạn thần sau sinh thường bùng phát thất thường nhưng dễ nhận diện hơn qua sự thay đổi đột ngột về tính cách và sinh hoạt. Người bệnh thường mất ngủ triền miên, nói năng hoang đường (tin rằng có người theo dõi, ám hại mình), hoặc nghe thấy ảo thanh sai khiến bên tai.
Để điều trị hiệu quả, việc chẩn đoán chính xác căn nguyên là cực kỳ quan trọng. Nếu do bệnh lý nội sinh, bệnh nhân bắt buộc phải dùng thuốc chống loạn thần dưới sự giám sát y khoa chặt chẽ. Nếu do các yếu tố hậu sản như nhiễm trùng, tổn thương não, phác đồ điều trị chuyên biệt sẽ được áp dụng tương ứng.
TS. Dương Minh Tâm nhấn mạnh: Nếu thực sự là loạn thần, tình trạng này không thể tự biến mất mà sẽ ngày càng trầm trọng, việc giám định pháp y tâm thần sẽ dễ dàng đưa ra kết luận chính xác.
