Từ lâu trong Y Học Cổ Truyền, con rết không chỉ là một loài côn trùng đáng sợ mà còn là một vị thuốc quý với tên gọi thiên long (rồng trời), bách cước hay bách túc. Vị thuốc này được gọi là ngô công (tên khoa học: Scolopendra morsitans L.). Tại nước ta, rết phân bố rộng khắp ở các vùng miền, thường sinh sống tại các khu vực ẩm ướt, nhiều mùn, khe đất, khe đá hoặc gỗ mục.
Cách chế biến rết làm thuốc chuẩn y học cổ truyền
Để sử dụng ngô công làm thuốc một cách an toàn và hiệu quả, quy trình chế biến cần được thực hiện vô cùng cẩn thận tùy theo mục đích sử dụng:
- Dùng ngoài da (Rượu rết): Chọn những con rết to, khỏe, cho vào chậu nước sạch từ 3 – 5 phút để loại bỏ bùn đất. Sau khi ráo nước, cho rết vào bình thủy tinh sạch rồi đổ rượu cao độ (từ 60 – 90 độ) ngập rết. Đậy kín nắp, bảo quản nơi khô ráo, sau 1 tháng là có thể đem ra sử dụng.
- Dùng để uống trong: Sau khi rửa sạch rết, cho chúng vào túi vải buộc chặt rồi ngâm nước để làm chết rết. Vớt ra để ráo rồi đem phơi hoặc sấy khô. Lưu ý khi sấy cần bắt đầu từ nhiệt độ cao (khoảng 50°C) để tránh rết bị ôi thiu, sau đó tăng dần nhiệt độ cho đến khi khô hoàn toàn. Đối với rết xuất khẩu hoặc cần tạo hình thẩm mỹ, người ta thường buộc rết vào thanh tre dẹt mảnh trước khi sấy để giữ thân thẳng.
- Bào chế trước khi dùng: Khi sử dụng, tiến hành ngắt bỏ phần đầu, chân và đuôi rết, đem sao cho đến khi chuyển sang màu vàng thơm. Cuối cùng, tán rết thành bột mịn để dùng trực tiếp hoặc phối hợp với các vị thuốc khác. Liều dùng khuyến cáo hàng ngày là từ 0,5g – 1g.
Các bài thuốc chữa bệnh hiệu quả từ vị thuốc ngô công
Theo Đông y, ngô công có vị cay, tính ấm, có độc và quy vào kinh Can. Vị thuốc này nổi bật với công dụng tắt phong, chỉ kinh (cắt cơn co giật) và được áp dụng trong nhiều bài thuốc trị bệnh hữu hiệu:
1. Trị động kinh, uốn ván, co giật và đau dây thần kinh mặt
Sử dụng bột rết phối hợp cùng bột toàn yết (bọ cạp) và chu sa (được thủy phi) với liều lượng bằng nhau. Trộn đều hỗn hợp, uống mỗi lần từ 0,5 – 1g với nước ấm, ngày 3 lần sau bữa ăn 1 giờ. Ngoài ra, bạn cũng có thể kết hợp bột rết với bột cam thảo (lượng bằng nhau) hoặc uống 1g bột rết cùng nước sắc từ 20g phòng phong.
2. Trị viêm cột sống
Trộn đều bột rết và bột bọ cạp với tỷ lệ bằng nhau. Mỗi ngày uống 3 lần, mỗi lần từ 2 – 3g với nước ấm sau khi ăn khoảng 1 giờ.
3. Chữa viêm tinh hoàn
Sử dụng bột rết kết hợp cùng bột nhục quế theo tỷ lệ 1:1. Trộn đều và uống mỗi ngày từ 2 – 3 lần, mỗi lần 0,5 – 1g cùng nước ấm sau khi ăn 1 giờ.
4. Điều trị trĩ ngoại
Chuẩn bị 0,5g bột rết và 0,2g bột long não. Hòa tan long não bằng 5ml rượu trắng rồi trộn đều với bột rết để tạo thành một hỗn hợp dịch nhão. Dùng hỗn hợp này bôi trực tiếp lên các múi trĩ ngoại.
5. Chữa mụn nhọt sưng đau và lao hạch
- Với mụn nhọt chưa vỡ: Dùng tăm bông thấm cồn rượu rết chấm trực tiếp lên nốt mụn nhiều lần trong ngày giúp giảm sưng đau và nhanh xẹp.
- Với mụn nhọt đã vỡ loét (lao hạch): Sử dụng bột rết trộn đều với bột lá chè xanh sấy khô theo tỷ lệ bằng nhau. Rửa sạch vết loét bằng nước sắc cam thảo trước, sau đó rắc hỗn hợp bột này lên vết thương.
Lưu ý quan trọng khi sử dụng vị thuốc từ con rết
Mặc dù ngô công là một vị thuốc quý, tuy nhiên do có chứa độc tính, tuyệt đối không sử dụng cho phụ nữ có thai và những người có thể trạng táo nhiệt, háo khát hoặc mất máu.
Originally posted 2010-11-07 14:00:27.
