Bạch chỉ là gì? Vị thuốc quý trong Đông y
Bạch chỉ (tên khoa học: Radix Angelicae dahuricae) là một vị thuốc Đông y có lịch sử sử dụng lâu đời với khả năng điều trị phong phú nhiều chứng bệnh. Bộ phận được dùng làm thuốc chính là phần rễ củ phơi hoặc sấy khô của cây bạch chỉ. Dù có nguồn gốc từ Trung Quốc, loại thảo dược này đã được di thực thành công và trồng nhiều tại Việt Nam.
Công dụng dưỡng sinh và trị bệnh của bạch chỉ
Theo Y học cổ truyền, bạch chỉ sở hữu vị cay, tính ấm, quy vào các kinh Phế, Vị và Đại tràng. Vị thuốc này nổi bật với các công năng vượt trội như: phát hãn giải biểu, trừ phong, tiêu thũng, giải độc, trừ mủ, giảm đau, trừ thấp, chỉ đới, hành huyết, nhuận cơ và tỉnh tỳ.
Các bài thuốc chữa bệnh hiệu quả từ bạch chỉ
Nhờ những dược tính quý giá, bạch chỉ được ứng dụng lâm sàng trong nhiều bài thuốc cụ thể sau:
- Trị cảm mạo phong hàn, đau nửa đầu: Phù hợp cho người bị đau đầu vùng trán đỉnh, đau hốc mắt, chảy nước mắt. Kết hợp bạch chỉ, địa liền và cát căn (lượng bằng nhau từ 10 – 12g) sắc uống hoặc tán bột uống ngày 1 thang. Hoặc phối hợp bạch chỉ và xuyên khung (mỗi vị 10g) sắc uống hằng ngày.
- Trị viêm mũi, đau răng, viêm dây thần kinh mặt: Dùng bạch chỉ, tân di, thương nhĩ tử (mỗi vị 12g) cùng bạc hà (6g) tán thành bột mịn. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 10 – 12g. Nếu bị đau răng, có thể dùng bột bạch chỉ chấm trực tiếp vào vùng răng đau để giảm cảm giác ê buốt.
Hình ảnh rễ cây bạch chỉ nam cần phân biệt với bạch chỉ bắc.
- Trị hôi miệng: Hòa trộn bạch chỉ và xuyên khung với lượng bằng nhau mang đi sắc lấy nước ngậm, súc miệng ngày 2 – 3 lần. Ngoài ra, có thể tán bột mịn hai vị thuốc này, trộn với hồ bột gạo nếp viên thành hạt nhỏ để ngậm hằng ngày.
- Trị viêm tuyến vú giai đoạn đầu: Sắc uống ngày 1 thang gồm bạch chỉ (6g), bối mẫu (6g), đương quy (9g) và nhũ hương chế (4,5g). Kiên trì sử dụng cho đến khi các triệu chứng sưng đau giảm dần.
- Trị khí hư bạch đới, đau bụng kinh: Sử dụng bài thuốc gồm bạch chỉ, ô tặc cốt, hương phụ tứ chế, mộc hương (mỗi vị 10g). Uống trước kỳ kinh từ 2 – 3 ngày, mỗi ngày 1 thang để điều hòa khí huyết.
- Trị đau thắt ngực, đau mỏi cơ nhục: Sắc uống kết hợp giữa bạch chỉ, cát căn và địa cốt bì với liều lượng bằng nhau.
- Trị mụn nhọt sưng đỏ và rắn cắn: Sắc uống ngày 1 thang gồm bạch chỉ, kim ngân hoa, liên kiều và bồ công anh (mỗi vị từ 10 – 12g) giúp tiêu viêm, giải độc nhanh chóng.
Những lưu ý quan trọng khi dùng bạch chỉ
Mặc dù là vị thuốc tốt, bạch chỉ chống chỉ định cho những người âm hư hỏa vượng hoặc người đang bị dị ứng, mẩn ngứa. Đặc biệt, người dùng cần phân biệt rõ ràng bạch chỉ bắc với bạch chỉ nam (hay cây mát rừng – tên khoa học Millettia pulchra Kurz, thuộc họ Cánh bướm). Bạch chỉ nam là loại cây nhỡ cao từ 5 – 7m, hoa màu tím nhạt, quả hình lưỡi dao. Rễ củ của bạch chỉ nam thường chỉ được thu hái để trị đau bụng và tiêu chảy, không có đầy đủ các công dụng như bạch chỉ bắc.
Originally posted 2012-03-23 02:27:28.
