Cảm giác tê mỏi hạ chi, đau nhức bắp thịt dù không vận động, vọp bẻ về đêm gây mất ngủ hay cảm giác kiến bò rần rần dưới da là những dấu hiệu cảnh báo suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống. Nguyên nhân hàng đầu được chỉ ra là do chứng viêm thần kinh ngoại biên – một biến chứng cực kỳ phổ biến và nguy hiểm của bệnh tiểu đường.
Viêm đa thần kinh ngoại biên thường tiến triển âm thầm, không gây ra những tình huống nguy cấp ngay lập tức nên người bệnh dễ chủ quan. Tuy nhiên, đây là bệnh lý luôn song hành cùng bệnh tiểu đường. Khi chỉ số đường huyết dao động thất thường, mạng lưới thần kinh ngoại biên sẽ liên tục bị tấn công bởi các gốc tự do và phế phẩm sinh ra từ quá trình rối loạn chuyển hóa chất đường và chất béo.
Bên cạnh đó, tình trạng rối loạn điện giải kéo theo làm cản trở quá trình dẫn truyền thần kinh. Ở các vùng xa tim như bàn chân, bắp thịt dễ bị thiếu máu dẫn đến thiếu oxy và dưỡng chất. Đồng thời, các chất gây đau nhức như acid uric, acid lactic tích tụ ngày càng nhiều. Vì vậy, việc người bệnh tiểu đường thường xuyên đối mặt với cảm giác tê bì, đau nhức ngoài da là điều hoàn toàn dễ hiểu.
Cơ chế gây bệnh khá rõ ràng nhưng việc điều trị lại là một bài toán nan giải cho các y bác sĩ. Các loại thuốc giảm đau thông thường dù có tác dụng cắt cơn đau tức thời nhưng lại có tác dụng phụ làm tăng đường huyết, vô tình khiến tình trạng bệnh tiểu đường trở nên tồi tệ hơn. Cơn đau nhức, tê mỏi dai dẳng kéo dài dẫn đến mất ngủ, suy nhược thần kinh, trầm uất, từ đó tạo thành vòng lặp luẩn quẩn khiến đường huyết càng dao động thất thường.
Nhìn rộng ra thế giới, tại CHLB Đức, hai mươi năm trước chỉ có khoảng 2,5 triệu người mắc tiểu đường. Nhưng sau hơn hai thập kỷ nỗ lực phòng chống, con số này hiện đã vượt ngưỡng 8 triệu người (xấp xỉ 10% dân số). Thực tế đáng báo động này là lý do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) gọi tiểu đường là “cơn đại dịch của thế kỷ”.
Nguy hiểm hơn, tỷ lệ gặp các biến chứng nặng nề do tiểu đường như mù lòa (do thoái hóa võng mạc), suy thận mãn tính, thậm chí là phải cắt cụt chi do hoại tử vẫn có xu hướng gia tăng liên tục chứ không hề thuyên giảm.
Bài học đắt giá này cho thấy, y học nước nhà không chỉ cần những chuyên gia giỏi về nội tiết – tiểu đường, mà quan trọng hơn hết là cần đẩy mạnh truyền thông, nâng cao nhận thức cho cộng đồng về việc phòng ngừa và phát hiện sớm căn bệnh này từ những triệu chứng âm thầm nhất.
