Đau đầu – Triệu chứng cảnh báo của nhiều bệnh lý nguy hiểm
Đau đầu hay nhức đầu là một triệu chứng phổ biến khởi nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Tình trạng này có thể cảnh báo áp lực nội sọ đang gia tăng do các bệnh lý nghiêm trọng như u não, viêm màng não, hay co thắt mạch máu não. Ngoài ra, đau đầu cũng có thể bắt nguồn từ các nguyên nhân tại chỗ như viêm xoang, các vấn đề về răng hàm mặt hoặc bệnh lý về mắt.
Bên cạnh đó, các yếu tố nhiễm khuẩn, ngộ độc hay áp lực từ cuộc sống hiện đại, công việc căng thẳng và mâu thuẫn gia đình dẫn đến stress cũng là những tác nhân hàng đầu gây ra cơn đau đầu dai dẳng.
Các triệu chứng và mức độ đau đầu
Cơn đau đầu có thể xuất hiện với nhiều mức độ khác nhau từ âm ỉ đến dữ dội. Người bệnh có thể đau một bên đầu, đau cả đầu hoặc đau khu trú ở các vùng như vùng gáy (chẩm), trán, thái dương, phía trên hai mắt, hai tai hoặc vùng cổ gáy.
Tùy theo nguyên nhân, đau đầu sẽ đi kèm các dấu hiệu khác nhau:
- Đau đầu do căng thẳng: Thường kèm theo mất ngủ, nhạy cảm hơn khi có ánh sáng mạnh chiếu vào mặt hoặc tiếng ồn lớn xung quanh.
- Đau đầu do viêm màng não hoặc máu tụ cấp tính: Thường đi kèm với những thay đổi bất thường về nhiệt độ cơ thể và mạch đập.
Để xác định chính xác nguyên nhân, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám trực tiếp. Ngoài ra, xây dựng chế độ làm việc, nghỉ ngơi hợp lý và tránh không gian ồn ào cũng giúp cải thiện đáng kể tình trạng này.
Stress là nguyên nhân thường gặp gây đau đầu trong cuộc sống hiện đại.
Dấu hiệu tiền triệu báo trước cơn đau đầu
Khoảng 40% đến 60% bệnh nhân có các dấu hiệu báo trước trước khi cơn đau xuất hiện, bao gồm buồn ngủ, ngáp liên tục, mệt mỏi, uể oải hoặc ngược lại là trạng thái phấn chấn, kích thích quá mức, thèm đồ ngọt hoặc đồ mặn đột ngột.
Khoảng 20% người bệnh gặp phải các cơn tiền triệu thoáng qua ngay trước hoặc trong khi đau đầu. Triệu chứng thường gặp nhất là hoa mắt, chói mắt, nhìn thấy đom đóm hoặc có các khoảng đen che mắt (điểm mù). Ở người cao tuổi, đôi khi các triệu chứng này xuất hiện đơn độc mà không có cảm giác đau đầu kèm theo.
Phân loại các dạng đau đầu thường gặp
Đau đầu thường được chia thành hai nhóm chính:
1. Đau đầu nguyên phát
Là dạng đau đầu không đi kèm các triệu chứng của bệnh lý nền khác, bao gồm:
- Đau đầu do căng thẳng: Chiếm tới 90% số ca ở người trưởng thành, đặc biệt phổ biến ở phụ nữ.
- Đau nửa đầu Migraine: Chiếm tỷ lệ lớn thứ hai. Bệnh liên quan đến sự giãn nở của các mạch máu trong sọ (như động mạch thái dương) và các chất hóa học trung gian được giải phóng từ sợi thần kinh xung quanh gây sưng viêm và đau dữ dội hơn. Sau dậy thì, tỷ lệ nữ giới mắc chứng này cao vượt trội so với nam giới (18% ở nữ so với 6% ở nam). Bệnh rất dễ bị chẩn đoán nhầm với đau đầu do viêm xoang hay do stress thông thường.
- Đau đầu từng đợt (Horton/Histamine): Dạng đau đầu nguyên phát hiếm gặp nhất (chỉ khoảng 0,1% dân số), chủ yếu xảy ra ở nam giới (chiếm 85%), độ tuổi khởi phát trung bình từ 28 – 30 tuổi.
2. Đau đầu thứ phát
Là triệu chứng gây ra bởi một bệnh lý cụ thể khác, từ mức độ nhẹ đến cực kỳ nguy hiểm:
- Nguyên nhân nghiêm trọng: U não (nguyên phát hoặc di căn từ vú, phổi), chấn thương sọ não, viêm màng não, xuất huyết dưới màng nhện, máu tụ dưới màng cứng, cơn tăng huyết áp ác tính, tăng nhãn áp hoặc viêm động mạch thái dương (có thể gây mù lòa hoặc đột quỵ nếu không điều trị đặc hiệu kịp thời).
- Nguyên nhân thường gặp khác: Viêm xoang, viêm tai, viêm nướu răng, tăng huyết áp nhẹ, thiếu máu cơ tim, suy giáp hoặc ngộ độc khí CO mãn tính.
- Do tác dụng phụ của thuốc: Lạm dụng thuốc giảm đau quá liều dễ gây hiện tượng lờ thuốc và đau đầu dội ngược. Một số loại thuốc như indomethacin, estrogen, thuốc chẹn kênh canxi, hoặc thuốc chống trầm cảm SSRI cũng có thể gây đau đầu.
Khuyến cáo từ bác sĩ
Khi xuất hiện các cơn đau đầu bất thường và kéo dài, người bệnh không nên tự ý lạm dụng thuốc giảm đau tạm thời. Việc chủ quan này có thể làm lu mờ các triệu chứng của những bệnh lý nguy hiểm bên dưới. Hãy đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và có phương pháp điều trị thích hợp nhất.
