Tổn thương dây chằng chéo trước và rách sụn chêm khớp gối là hai tai nạn nguy hiểm cực kỳ phổ biến trong hoạt động thể thao và đời sống hàng ngày. Dù vậy, các bệnh lý này tại Việt Nam vẫn chưa được quan tâm và điều trị đúng mức, dẫn đến nhiều di chứng tàn phế đáng tiếc cho người bệnh.
1. Mối nguy hiểm từ việc đứt dây chằng khớp gối
Hệ thống dây chằng đóng vai trò giữ vững khớp gối và hỗ trợ các cử động gập duỗi linh hoạt. Có bốn dây chằng chính bao gồm: dây chằng chéo trước, dây chằng chéo sau, dây chằng bên trong và dây chằng bên ngoài. Khi có lực tác động mạnh trực tiếp hoặc gián tiếp, hệ thống này rất dễ bị tổn thương.
Tại nước ta, tai nạn xe máy là nguyên nhân hàng đầu gây đứt dây chằng chéo. Nhiều người chủ quan cho rằng bửng xe máy bằng nhựa có thể che chắn an toàn cho chân, nhưng thực tế cấu trúc mong manh này không đủ bảo vệ khớp gối khi va chạm xảy ra. Những ca tai nạn nghiêm trọng thường gây tổn thương phức tạp như đứt hoặc giãn cùng lúc nhiều dây chằng và rách bao khớp.
Hệ thống dây chằng chéo đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với sự vững chãi của khớp gối
Khi bị chấn thương khớp gối, dấu hiệu dễ nhận biết nhất là nghe thấy tiếng kêu rắc hoặc lách cách phát ra từ bên trong khớp, đi kèm cơn đau dữ dội khiến người bệnh không thể tiếp tục di chuyển. Chỉ sau vài giờ, khớp gối sẽ sưng to rõ rệt. Để chẩn đoán chính xác mức độ đứt dây chằng hay rách sụn chêm, bác sĩ sẽ thực hiện khám lâm sàng kết hợp chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc nội soi ổ khớp.
Tùy vào mức độ tổn thương, bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp:
- Điều trị bảo tồn: Sử dụng nẹp cố định và tập phục hồi chức năng sớm để ngăn ngừa teo cơ đùi, giúp khớp gối sớm lấy lại biên độ vận động bình thường.
- Phẫu thuật nội soi: Được chỉ định khi khớp gối quá lỏng lẻo, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và vận động thể thao. Hiện nay, kỹ thuật nội soi khớp gối để tái tạo dây chằng bằng gân tự thân đang được áp dụng rộng rãi nhờ tính hiệu quả và thời gian phục hồi nhanh.
2. Tổn thương rách sụn chêm khớp gối
Sụn chêm đóng vai trò như một lớp đệm đàn hồi nằm giữa xương đùi và xương chày, giúp giảm chấn và phân phối lực đều lên khớp gối trong mọi cử động gập, duỗi hay xoay hướng. Tuy nhiên, khi khớp gối bị xoay hoặc vặn xoắn đột ngột vượt quá giới hạn sinh lý, sụn chêm rất dễ bị rách.
Người bị rách sụn chêm thường cảm nhận rõ tiếng lách cách trong gối, đau buốt, kẹt khớp đột ngột không thể co duỗi chân và đầu gối sưng to sau đó. Việc điều trị ban đầu cần thực hiện ngay lập tức bằng cách bất động khớp gối, chườm đá, băng ép, gác chân cao và dùng thuốc kháng viêm.
Đối với vết rách nhỏ ở vùng ngoại biên (nơi có nhiều mạch máu nuôi dưỡng), điều trị bảo tồn cố định khớp có thể giúp sụn tự phục hồi hoàn toàn. Ngược lại, nếu vết rách nghiêm trọng hơn hoặc nằm ở vùng vô mạch, phương pháp phẫu thuật nội soi để khâu phục hồi hoặc cắt gọt sụn chêm sẽ được áp dụng. Sau phẫu thuật, bệnh nhân bắt buộc phải kiên trì tập vật lý trị liệu để tránh thoái hóa khớp gối sớm.
3. Bí quyết bảo vệ để khớp gối luôn khỏe mạnh
Để giữ cho khớp gối luôn hoạt động dẻo dai và tránh các chấn thương đáng tiếc, bạn nên tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Luôn khởi động kỹ toàn thân và khớp gối trước khi tham gia bất kỳ hoạt động thể chất nào.
- Tránh thực hiện các động tác đột ngột như đá chân quá cao hoặc gánh tạ quá thấp khi tập luyện.
- Hạn chế tối đa các tư thế xấu gây hại cho khớp như ngồi xổm, ngồi vắt chéo chân hay quỳ gối quá lâu.
- Không đứng quá lâu hoặc mang vác vật quá nặng làm sai lệch trục chịu lực của gối, dẫn đến thoái hóa khớp sớm.
Khi xuất hiện các dấu hiệu chấn thương như bong gân, lỏng khớp hay nghi ngờ đứt dây chằng, hãy nhanh chóng tìm đến các cơ sở y tế chuyên khoa uy tín để được thăm khám kịp thời, tránh tình trạng tự ý điều trị dẫn đến những biến chứng nguy hiểm.
Originally posted 2010-10-25 13:07:09.
