Vụ án Médiator của hãng dược Servier (Pháp) là một bê bối y tế chấn động thế giới, để lại bài học đắt giá về đạo đức kinh doanh và sự kiểm soát lỏng lẻo trong ngành dược phẩm.
Vụ án làm xáo động cả nước Pháp và ngành y tế toàn cầu
Biệt dược Médiator do tập đoàn dược phẩm danh tiếng Servier sản xuất chứa hoạt chất chính là benfluorex. Ban đầu, loại thuốc này được chỉ định điều trị bệnh đái tháo đường týp 2, rối loạn mỡ máu và hỗ trợ giảm béo. Từ năm 1977, Médiator đã được cấp phép lưu hành rộng rãi tại Pháp và hơn 140 quốc gia khác trên toàn thế giới, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, sau nhiều năm sử dụng, người ta mới bàng hoàng phát hiện ra những tác dụng phụ cực kỳ nghiêm trọng. Hoạt chất benfluorex trong Médiator chính là nguyên nhân gây tàn phế và tử vong cho hàng ngàn bệnh nhân.
Trước những hậu quả y khoa nghiêm trọng này, Bộ Y tế Pháp và cơ quan quản lý dược phẩm các nước đã lập tức can thiệp, đình chỉ lưu hành loại thuốc độc hại này. Chính phủ Pháp sau đó đã quyết định khởi tố hình sự Tập đoàn dược phẩm Servier do bác sĩ Jacques Servier làm Chủ tịch.
Bê bối này không chỉ làm rúng động dư luận Pháp mà còn khiến ngành y tế châu Âu và Hoa Kỳ chao đảo. Servier không chỉ đối mặt với trách nhiệm hình sự mà còn phải gánh khoản bồi thường khổng lồ cho các nạn nhân. Từ vụ việc chấn động này, Chính phủ Pháp đã tiến hành những cải cách sâu rộng trong chính sách quản lý dược phẩm, ban hành luật mới nghiêm ngặt hơn nhằm ngăn chặn những thảm kịch tương tự trong tương lai.
Chi tiết diễn biến vụ án Médiator – Servier
Qua quá trình điều tra nghiêm túc từ Bộ Y tế Pháp kết hợp với các cơ quan y tế châu Âu và Hoa Kỳ, các chuyên gia nhận định hiệu quả điều trị thực tế của Médiator rất hạn chế. Nguy hiểm hơn, thuốc còn gây ra các tai biến nghiêm trọng như suy nhược thần kinh, tổn thương hệ thống van tim và gây suy tim nặng đến mức không thể phẫu thuật. Điều này làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng sống và dẫn đến tử vong sau thời gian dài sử dụng.
Nhìn lại lịch sử, các thuốc chứa benfluorex đã bị cấm ở nhiều quốc gia từ rất sớm: Bỉ cấm năm 1977, Thụy Sĩ năm 1979, Tây Ban Nha năm 2003 và Ý năm 2004. Tuy nhiên, tại Pháp, loại thuốc này vẫn được lưu hành suốt 33 năm (1977 – 2009), cướp đi sinh mạng của khoảng 500 đến 2.000 người trước khi chính thức bị cấm vào tháng 11 năm 2009.
Thuốc Médiator gây ra nhiều vụ tử vong nghiêm trọng trên thế giới.
Bộ trưởng Bộ Y tế Pháp lúc bấy giờ là Xavier Bertrand đã lên án gay gắt sai phạm của Servier, khẳng định hãng dược này đã thất bại hoàn toàn trong sứ mệnh bảo vệ sức khỏe con người. Ngay sau đó, một chiến dịch rà soát quy mô lớn đối với 76 loại dược phẩm khác đang lưu hành tại Pháp đã được thực hiện, bao gồm cả những cái tên nghi vấn như thuốc trị đái tháo đường Starlix (Novartis), thuốc huyết áp Diovan, Isoméride (Servier), Vastarel, hay Actos…
Theo tài liệu được công bố trên tờ Le Monde, tập đoàn Servier hoàn toàn biết rõ khi vào cơ thể, hoạt chất benfluorex trong Médiator sẽ chuyển hóa thành norenfluramin và dexfenfluramin – hai độc chất đã bị cấm từ năm 1990. Thế nhưng, vì nguồn lợi nhuận khổng lồ, ban lãnh đạo hãng dược vẫn nhắm mắt làm ngơ. Hành vi này bị dư luận Pháp chỉ trích dữ dội là một sự lừa dối tàn nhẫn và cấu thành tội vô ý giết người.
Hơn 5.900 nạn nhân đã đồng loạt gửi đơn kiện yêu cầu hãng dược Servier bồi thường thiệt hại. Vào ngày 14/5/2012, Tòa án hình sự tại Nanterre (Paris) đã chính thức triệu tập Chủ tịch Jacques Servier cùng các đồng sự để bắt đầu quá trình xét xử.
Vụ án kéo dài và gặp nhiều trở ngại do thuốc đã lưu hành hơn 30 năm tại 140 quốc gia, gây khó khăn cho việc thu thập chứng cứ. Thêm vào đó, tập đoàn Servier đã dùng nhiều thủ đoạn tinh vi như mua chuộc giới chuyên môn, gửi các khoản tiền lớn từ 140.000 đến 200.000 euro hòng thuyết phục nạn nhân rút đơn kiện nhưng đều bị từ chối.
Một cuộc thăm dò dư luận của tổ chức IFP cho thấy 66% người dân Pháp tin rằng có sự bao che, tiêu cực từ một số nhà quản lý đối với tập đoàn Servier. Vụ bê bối Médiator chính là lời cảnh tỉnh sâu sắc về đạo đức ngành dược, nơi lợi nhuận không bao giờ được phép đặt trên mạng sống con người.
Originally posted 2012-10-29 10:52:44.
