Làn sóng bác sĩ tham gia công đoàn: Xu hướng tất yếu từ áp lực hệ thống
Tình trạng kiệt sức về mặt cảm xúc của các y bác sĩ đã chạm ngưỡng báo động trong đại dịch COVID-19. Theo một nghiên cứu vào năm 2021, có tới 62,8% bác sĩ ghi nhận các dấu hiệu kiệt sức nghiêm trọng. Hệ quả của cuộc khủng hoảng này là sự bùng nổ của một xu hướng mới: ngày càng có nhiều bác sĩ và nhân viên y tế chủ động tham gia vào các công đoàn lao động.
Dù hiện tại số lượng bác sĩ là thành viên công đoàn vẫn chiếm thiểu số (khoảng 10% theo nghiên cứu trên tạp chí danh tiếng JAMA), nhưng con số này đang tăng lên nhanh chóng. Điển hình là việc 82% trong số 1.200 bác sĩ nội trú và nghiên cứu sinh tại Trung tâm Y tế Montefiore (New York) đã bỏ phiếu thành lập công đoàn. Làn sóng này nhanh chóng lan rộng đến Bệnh viện Allina Health Mercy ở Minneapolis hay Trung tâm Y tế Providence St. Vincent ở Portland. Ủy ban Thực tập sinh và Cư dân (CIR) hiện đại diện cho khoảng 30.000 thành viên, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 76% chỉ trong vòng một năm.
Nguyên nhân sâu xa thúc đẩy bác sĩ lập công đoàn
Đại dịch COVID-19 chỉ là chất xúc tác, bởi xu hướng này thực chất đã âm ỉ từ trước đó. Nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự dịch chuyển mô hình y tế: hiện nay có đến 75% bác sĩ tại Mỹ làm việc dưới vai trò nhân viên hợp đồng cho các tập đoàn hoặc hệ thống y tế lớn thay vì tự vận hành phòng khám tư. Sự thay đổi này khiến họ mất đi quyền tự chủ lâm sàng và hầu như không có tiếng nói trong việc quyết định điều kiện làm việc của mình.
Đối tượng tích cực nhất trong phong trào này là các bác sĩ nội trú và nghiên cứu sinh. Chương trình đào tạo nội trú cực kỳ khắc nghiệt kéo dài từ 3 đến 8 năm, đòi hỏi họ làm việc lên đến 80 giờ mỗi tuần, thường xuyên trải qua những ca trực kéo dài 28 giờ liên tục. Với mức lương không tương xứng và áp lực khổng lồ, công đoàn trở thành công cụ duy nhất giúp họ bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
Đấu tranh vì bác sĩ và lợi ích của bệnh nhân
Bên cạnh việc cải thiện thu nhập và phúc lợi, mục tiêu lớn của các công đoàn bác sĩ là nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân. Nhiều bác sĩ cho biết, việc bị các tập đoàn y tế ép doanh số, buộc phải khám số lượng lớn bệnh nhân mỗi ngày làm giảm sút nghiêm trọng chất lượng chẩn đoán. Khi có tiếng nói công đoàn, bác sĩ có thể thương lượng để đảm bảo thời gian thăm khám tối thiểu và đưa ra quyết định lâm sàng hoàn toàn dựa trên y đức thay vì lợi nhuận.
Hơn nữa, các công đoàn còn nỗ lực thiết lập các quỹ hỗ trợ để giúp đỡ những bệnh nhân nghèo trang trải chi phí cho các thiết bị y tế không được bảo hiểm chi trả, chẳng hạn như xe tập đi hay phương tiện di chuyển đến viện.
Những luồng ý kiến trái chiều và nỗi lo ngại đình công
Dù vậy, phong trào công đoàn hóa ngành y vẫn vấp phải không ít hoài nghi. Một số chuyên gia lo ngại việc tập trung vào hoạt động công đoàn có thể làm giảm chất lượng đào tạo y khoa chuyên sâu, nơi y học luôn được coi là một sứ mệnh thiêng liêng và cao quý hơn là một công việc làm công ăn lương thông thường.
Về phía người bệnh, mối lo lớn nhất là nguy cơ đình công sẽ gián đoạn quá trình điều trị. Tuy nhiên, các bác sĩ ủng hộ công đoàn khẳng định lời thề Hippocrates luôn là kim chỉ nam tối cao. Việc đình công chỉ là giải pháp cuối cùng khi mọi nỗ lực đàm phán thất bại. Thay vào đó, họ thường sử dụng các hình thức biểu tình ôn hòa như tuần hành vào giờ nghỉ trưa để vừa thu hút sự chú ý của dư luận, vừa đảm bảo công tác cứu chữa bệnh nhân luôn được duy trì liên tục.
