Thoát vị đĩa đệm cột sống là một trong những bệnh lý xương khớp phổ biến nhất hiện nay. Bệnh có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào trên cột sống, nhưng thường gặp nhất là ở vùng cổ và thắt lưng. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, căn bệnh này có thể dẫn đến những di chứng nặng nề, thậm chí gây tàn phế vĩnh viễn cho người bệnh.
Thoát vị đĩa đệm cột sống là gì?
Cột sống được cấu tạo từ nhiều đốt sống xếp chồng lên nhau, được ngăn cách bởi các đĩa đệm đóng vai trò như một bộ phận giảm chấn đàn hồi. Đĩa đệm giúp cột sống di chuyển linh hoạt qua các chuyển động cúi, ưỡn, xoay hoặc nghiêng. Cấu trúc đĩa đệm gồm hai phần chính: bao xơ dai chắc bên ngoài và nhân nhầy dạng keo bên trong.
Khi bao xơ bị tổn thương hoặc suy yếu do lão hóa hoặc chấn thương, áp lực từ nhân nhầy sẽ đẩy lớp bao này phình ra, khiến nhân nhầy thoát ra ngoài và chèn ép vào các rễ thần kinh hoặc tủy sống. Hiện tượng này được gọi là thoát vị đĩa đệm cột sống.
Hình ảnh thoát vị đĩa đệm trên phim chụp MRI
Dấu hiệu nhận biết thoát vị đĩa đệm cột sống
Triệu chứng điển hình là những cơn đau tái đi tái lại nhiều lần, mỗi đợt kéo dài khoảng 1-2 tuần. Cơn đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội đột ngột, tăng lên khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc cúi người.
- Thoát vị đĩa đệm cột sống cổ: Gây đau nhức dữ dội vùng cổ, vai, gáy, lan dần xuống cánh tay, bàn tay và các ngón tay. Người bệnh thường có cảm giác tê bì, châm chích, thậm chí teo cơ và yếu chi.
- Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng: Biểu hiện bằng những cơn đau tê buốt từ vùng thắt lưng lan xuống mông, đùi, cẳng chân và bàn chân. Nếu không điều trị, cơn đau sẽ kéo dài dai dẳng, làm suy giảm nghiêm trọng khả năng vận động.
Những di chứng nguy hiểm của bệnh
Sự chèn ép của khối thoát vị lên tủy sống và rễ thần kinh có thể để lại nhiều biến chứng nghiêm trọng:
- Mất khả năng vận động: Khi rễ thần kinh chi phối cánh tay bị tổn thương, người bệnh khó có thể nâng tay, gập duỗi hoặc thực hiện các hoạt động sinh hoạt thường ngày.
- Tàn phế vĩnh viễn: Đĩa đệm chèn ép tủy cổ mức độ nặng có thể gây liệt hoàn toàn tứ chi.
- Rối loạn cơ tròn: Việc chèn ép dây thần kinh vùng thắt lưng có thể dẫn đến mất kiểm soát đại tiểu tiện.
- Teo cơ, suy nhược chi: Các khối cơ không được dây thần kinh nuôi dưỡng và vận động thường xuyên sẽ dần teo nhỏ, mất đi sức mạnh vốn có.
Ai dễ bị thoát vị đĩa đệm cột sống?
Bệnh thường do các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ sau:
- Chấn thương đột ngột: Tai nạn giao thông, tai nạn lao động hoặc chấn thương thể thao ảnh hưởng trực tiếp đến cột sống.
- Quá trình lão hóa tự nhiên: Ở người trên 30 tuổi, đĩa đệm bắt đầu mất nước, xơ hóa và dễ rách khi có lực tác động.
- Mang vác vật nặng sai tư thế: Thay vì ngồi xổm để nhấc vật nặng, nhiều người có thói quen đứng thẳng rồi cúi gập lưng để bê đồ, gây áp lực đột ngột lên đĩa đệm thắt lưng.
- Thói quen sinh hoạt và bệnh lý bẩm sinh: Ngồi làm việc sai tư thế, ít vận động, hoặc mắc các bệnh như gai đôi cột sống, gù vẹo, thoái hóa khớp cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Phương pháp chẩn đoán và điều trị hiện nay
Phim X-quang thông thường không thể hiển thị rõ ràng khối thoát vị đĩa đệm. Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ chỉ định chụp cắt lớp vi tính (CT) hoặc cộng hưởng từ (MRI).
Tùy theo tình trạng bệnh, phương pháp điều trị sẽ được quyết định:
- Điều trị nội khoa: Áp dụng cho trường hợp nhẹ bao gồm dùng thuốc kháng viêm, giảm đau kết hợp vật lý trị liệu và các bài tập phục hồi chức năng.
- Can thiệp ít xâm lấn: Sử dụng sóng radio cao tần hoặc tia laser để thu nhỏ thể tích khối thoát vị, giải phóng chèn ép thần kinh mà không cần phẫu thuật lớn.
- Phẫu thuật ngoại khoa: Chỉ định khi bệnh nặng có nguy cơ biến chứng cao (teo cơ, liệt chi). Các bác sĩ sẽ tiến hành lấy nhân đệm qua mổ hở hoặc mổ nội soi.
Biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Để bảo vệ cột sống luôn khỏe mạnh, bạn cần chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa sau:
- Duy trì chế độ ăn uống khoa học, bổ sung đầy đủ canxi và các dưỡng chất tốt cho xương khớp.
- Tập luyện thể thao đều đặn với các bộ môn phù hợp như bơi lội, yoga nhằm tăng tính dẻo dai cho cột sống.
- Luôn giữ tư thế đứng, ngồi và làm việc thẳng lưng, khoa học.
- Hạn chế khuân vác các vật quá nặng và chú ý nâng vật đúng tư thế để tránh tổn thương đĩa đệm đột ngột.
Originally posted 2011-09-01 09:05:16.
