Bạn đã bao giờ rơi vào trạng thái hồi hộp, khó thở hay đau nhức khắp cơ thể và tự thuyết phục bản thân rằng mình đang mắc một căn bệnh hiểm nghèo, dù kết quả khám sức khỏe từ bác sĩ hoàn toàn bình thường? Rất có thể, bạn đang đối mặt với hội chứng “bệnh tưởng”. Việc tự ám thị mình mắc bệnh nguy hiểm không kém gì những tổn thương thực thể nếu chúng ta không biết cách kiểm soát kịp thời.
Nguồn gốc của những căn bệnh từ tâm trí
“Tôi sắp chết rồi, bác sĩ ơi!” là lời khẩn cầu quen thuộc mà các chuyên gia tâm thần thường nghe từ những người mắc hội chứng nghi bệnh (hypochondria). Đây là trạng thái tâm lý lo sợ quá mức về sức khỏe, khi người bệnh luôn bị ám ảnh bởi suy nghĩ bản thân đang hoặc sẽ mắc một căn bệnh nan y. Dù bất kỳ ai cũng có lúc lo lắng về sức khỏe, nhưng ở người mắc bệnh tưởng, nỗi sợ này kéo dài dai dẳng và chi phối hoàn toàn cuộc sống của họ.
Họ liên tục tự dày vò bản thân và làm phiền những người xung quanh bằng những căn bệnh không hề tồn tại. Một cơn đau đầu nhẹ lập tức biến thành nỗi lo sợ u não; một nhịp tim nhanh khiến họ nghĩ ngay đến tai biến; hay chỉ một vết đau nhẹ ở chân cũng làm họ tin rằng mình bị tắc nghẽn tĩnh mạch sâu. Những suy nghĩ tiêu cực này bám lấy tâm trí họ bất chấp mọi lời trấn an của y bác sĩ và các kết quả xét nghiệm cận lâm sàng âm tính.
Nghiên cứu từ các chuyên gia tâm thần học đối với bệnh nhân thăm khám tại các cơ sở y tế cho thấy xu hướng lo sợ quá đà về sức khỏe đang ngày càng gia tăng. Phần lớn các triệu chứng họ mô tả đều do tâm trí tự thêu dệt. Thực tế, chỉ có khoảng 16% bệnh nhân đến khám thực sự có vấn đề về thể chất, trong khi 84% còn lại không hề có nguyên nhân bệnh lý rõ ràng nào.
| Mối quan hệ giữa tinh thần và thể chất giống như một chiếc kiềng ba chân bền chặt: sức khỏe tinh thần, sức khỏe cơ thể và sức khỏe tâm lý xã hội (bao gồm các mối quan hệ gia đình, công việc, bạn bè). Chúng tác động qua lại lẫn nhau một cách chặt chẽ. Điểm mấu chốt của bệnh tưởng là não bộ có khả năng “bắt chước” hoàn hảo các triệu chứng của một căn bệnh thể chất thực sự, dù cơ thể bạn hoàn toàn khỏe mạnh. |
Theo Tiến sĩ, Bác sĩ tâm thần Brian Fallon, người có hơn 15 năm kinh nghiệm nghiên cứu về hội chứng này, bệnh tưởng là một rối loạn khá phổ biến khi ảnh hưởng tới khoảng 5% dân số thế giới. Bệnh thường khởi phát từ những tác động đời thường. Đôi khi chỉ cần nghe tin tức về một dịch bệnh nguy hiểm là người mắc bệnh tưởng ngay lập tức đối chiếu triệu chứng với bản thân, hoang mang lo sợ và tìm đến phòng khám. Trong nhiều tình huống, sự lo lắng thái quá này khiến các bác sĩ lâm sàng vô cùng đau đầu.
Thực tế, chẩn đoán bệnh tưởng là một thách thức lớn đối với y khoa vì stress và tâm lý người bệnh có thể tạo ra các triệu chứng cơ thể y như thật. Một người trầm cảm đến gặp bác sĩ có thể đang bị rối loạn tâm thần biểu hiện qua triệu chứng y học, hoặc ngược lại, họ đang mắc một căn bệnh y học gây ra rối loạn tâm thần. Để phân biệt, các bác sĩ cần thực hiện một quá trình theo dõi y khoa và tâm lý vô cùng tỉ mỉ. Bác sĩ Fallon khuyến cáo rằng nếu bệnh nhân liên tục khẳng định mình mắc bệnh hiểm nghèo dù các xét nghiệm đều bình thường, bác sĩ nên nghĩ đến hội chứng nghi bệnh – một dạng rối loạn lo âu ám ảnh – và chuyển họ sang chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý để được hỗ trợ chuyên sâu.
Vòng xoáy luẩn quẩn của bệnh tưởng bắt đầu từ đâu?
Bệnh tưởng thực chất là một vòng tròn bệnh lý luẩn quẩn. Nó thường bắt đầu từ những căng thẳng, áp lực thường nhật trong cuộc sống. Áp lực kéo dài làm biến đổi tâm trạng và suy giảm nhận thức tích cực. Sự thay đổi trong hệ thần kinh này biểu hiện ra ngoài bằng các cảm giác khó chịu trên cơ thể, từ ngứa ngáy da kinh niên đến đau nửa đầu, đau mỏi vai gáy. Lúc này, người bệnh bắt đầu tin rằng mình đã nhiễm virus nguy hiểm hoặc đang mắc ung thư giai đoạn cuối.
Nỗi sợ hãi tột độ này tiếp tục đẩy mức độ stress lên cao hơn. Họ liên tục đi từ bệnh viện này sang phòng khám khác để rồi thất vọng khi nhận được kết quả hoàn toàn khỏe mạnh. Thay vì vui mừng, họ lại cho rằng năng lực chuyên môn của bác sĩ kém và càng tin chắc cái chết đang cận kề, khiến tình trạng tâm thần ngày một suy sụp trầm trọng.
Những người mắc bệnh tưởng luôn sống trong nỗi lo sợ bệnh tật vây quanh.
Bên cạnh yếu tố tâm lý cá nhân, môi trường nuôi dưỡng từ gia đình cũng đóng vai trò quan trọng. Sự bao bọc quá mức của cha mẹ, thường xuyên lo lắng cuống cuồng khi con chỉ hắt hơi, sổ mũi vô tình hình thành thói quen thích gây chú ý ở trẻ. Lớn lên, những đứa trẻ này dễ có xu hướng yếu đuối, khó đối mặt với áp lực cuộc sống và dễ rơi vào hội chứng nghi bệnh khi gặp khó khăn.
Giải pháp khoa học giúp giải phóng tâm trí khỏi bệnh tưởng
Trước đây, hội chứng nghi bệnh thường được coi là rất khó điều trị dứt điểm. Tuy nhiên, y học hiện đại đã tìm ra nhiều phương pháp can thiệp hiệu quả. Mục tiêu chung là giúp người bệnh kiểm soát các triệu chứng bất thường và giải tỏa hoàn toàn tâm lý lo âu.
Các nghiên cứu lâm sàng chứng minh rằng sự kết hợp giữa liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) và một số loại thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI như fluoxetine, paroxetine) mang lại hiệu quả điều trị vượt trội. Liệu pháp tâm lý thông qua trò chuyện chuyên sâu giúp người bệnh nhận diện, chấp nhận và loại bỏ dần các suy nghĩ tiêu cực, giảm tần suất xuất hiện của các triệu chứng ảo giác cơ thể.
Bên cạnh việc điều trị y khoa, người bệnh cũng có thể chủ động cải thiện tình trạng của mình bằng các thói quen tích cực sau: Hạn chế tối đa việc tự tra cứu triệu chứng bệnh trên internet; xây dựng lối sống lành mạnh với giấc ngủ chất lượng, chế độ ăn uống cân đối; thực hành các bài tập thư giãn như thiền định, hít thở sâu để giảm cortisol (hormone stress); tích cực tham gia các hoạt động tập thể như thể thao, đi dạo, trò chuyện cùng bạn bè để phân tán sự tập trung vào bệnh tật. Cuối cùng, hãy luôn học cách suy nghĩ đa chiều và tích cực về các phản ứng tự nhiên của cơ thể.
Bệnh tưởng bắt đầu từ sự tự ám thị nhưng hoàn toàn có thể dẫn đến những suy nhược cơ thể thực sự. Chính vì vậy, việc rèn luyện một tinh thần vững vàng, bản lĩnh là chìa khóa vàng giúp bạn chiến thắng hội chứng này.
Complete. Good luck with your SEO optimization!
Originally posted 2012-03-27 07:25:39.
