Thực trạng đáng báo động: Trẻ hóa bệnh tim mạch tại Việt Nam
Những năm gần đây, bệnh lý tim mạch tại Việt Nam đang có xu hướng gia tăng nhanh chóng và đặc biệt là tình trạng trẻ hóa độ tuổi mắc bệnh. Nếu như trước đây, các bệnh về mạch vành, đột quỵ hay tăng huyết áp thường chỉ xuất hiện ở người cao tuổi, thì nay đã có không ít trường hợp mắc bệnh khi mới bước sang tuổi 30-35, thậm chí là dưới 30 tuổi. Điều này không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, chất lượng cuộc sống của bản thân người bệnh mà còn tạo ra gánh nặng lớn cho cộng đồng.
Sự thay đổi về mô hình và tốc độ gia tăng bệnh tim mạch
Theo PGS.TS. Phạm Mạnh Hùng – Phó Viện trưởng Viện Tim mạch Việt Nam, Tổng thư ký Hội Tim mạch học Việt Nam, số lượng bệnh nhân mắc tim mạch đang tăng lên rõ rệt qua từng năm. Điển hình như tại phòng Tim mạch can thiệp – Viện Tim mạch Việt Nam, cách đây 10 năm chỉ thực hiện khoảng 300 ca can thiệp động mạch vành/năm thì đến năm 2016 con số này đã tăng vọt lên 3.500 ca/năm, tức là gấp hơn 10 lần. Bệnh tim mạch hiện chiếm khoảng 33% tổng số ca tử vong do các bệnh không lây nhiễm tại nước ta, tương đương gần 200 nghìn người tử vong mỗi năm. Đáng báo động là phần lớn ca tử vong xuất phát từ việc không phát hiện và can thiệp kịp thời.
PGS.TS. Phạm Mạnh Hùng
Bên cạnh đó, mô hình bệnh tật cũng biến đổi sâu sắc. Nhồi máu cơ tim từ một bệnh lý hiếm gặp cách đây 30 năm nay đã trở nên phổ biến tại hầu hết các cơ sở y tế. Tỷ lệ bệnh xơ vữa động mạch ngày càng vượt trội so với bệnh thấp tim trước đây.
Vì sao bệnh tim mạch ngày càng “gõ cửa” người trẻ tuổi?
Nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng trẻ hóa bệnh tim mạch bắt nguồn từ lối sống hiện đại hóa thiếu lành mạnh. Việc tiêu thụ nhiều thức ăn nhanh chế biến sẵn chứa chất béo bão hòa, thói quen lười vận động, lạm dụng bia rượu, hút thuốc lá và căng thẳng kéo dài là những tác nhân hàng đầu. Những người thừa cân, béo phì, có mỡ máu cao hoặc thường xuyên chịu áp lực công việc lớn có nguy cơ mắc bệnh cực kỳ cao. Đáng chú ý, tỷ lệ tăng huyết áp ở người dưới 40 tuổi hiện đã chiếm tới 16,5%, là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến những biến cố tim mạch nguy hiểm như nhồi máu cơ tim ở những người trẻ tuổi.
Bệnh tăng huyết áp ngày càng trẻ hoá.
Chủ động tầm soát và bảo vệ sức khỏe tim mạch sớm
Bệnh tim mạch diễn tiến âm thầm nhưng để lại hậu quả khôn lường. PGS.TS. Phạm Mạnh Hùng khuyến cáo mỗi người cần chủ động ghi nhớ các chỉ số sức khỏe cơ bản của mình như huyết áp, cân nặng, chiều cao. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường như đau thắt ngực, khó thở, đánh trống ngực… cần đến ngay cơ sở y tế để thăm khám, tránh việc tự ý điều trị hoặc trì hoãn khiến bệnh tiến triển nặng gây nguy cơ tàn phế hoặc tử vong.
Tầm quan trọng của “khung giờ vàng” trong cấp cứu tim mạch
Trong cấp cứu tim mạch, thời gian chính là sự sống. “Khung giờ vàng” đối với bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp là trong vòng 6 giờ đầu kể từ khi có triệu chứng đau ngực để thực hiện can thiệp tái thông mạch vành. Đối với đột quỵ nhồi máu não, thời gian vàng là 4 – 5 giờ đầu để sử dụng thuốc tiêu sợi huyết. Việc tiếp cận y tế trong khoảng thời gian này giúp giảm thiểu tối đa tỷ lệ tử vong và hạn chế các di chứng nặng nề như liệt nửa người hay suy tim mãn tính.
Tóm lại, để bảo vệ trái tim khỏe mạnh, mỗi người trẻ cần thiết lập một lối sống khoa học: hạn chế bia rượu, từ bỏ thuốc lá, tăng cường thể dục thể thao và thường xuyên khám sức khỏe định kỳ để không bỏ lỡ cơ hội bảo vệ cuộc sống của chính mình.
Thu Lương (thực hiện)
