Sốt: Nên chườm ấm hay chườm mát để hạ sốt an toàn?
Khi đối mặt với cơn sốt, nhiều người thường băn khoăn không biết nên chườm ấm hay chườm mát mới đúng cách. Thực tế, y học hiện đại không quá khuyến khích việc chườm hạ sốt vì nó có thể gây khó chịu cho cơ thể. Tuy nhiên, nếu áp dụng, bạn cần phải lựa chọn phương pháp phù hợp theo từng giai đoạn của cơn sốt để tránh phản tác dụng.
Tại sao không nên tùy tiện chườm khi bị sốt?
Chườm hạ sốt là phương pháp vật lý đã có từ lâu đời. Khi cơ thể đang mệt mỏi, gai người và sốt cao, việc đắp khăn ướt lên da dễ gây co mạch, run rẩy và kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, mang lại cảm giác cực kỳ khó chịu. Đối với trẻ nhỏ, việc chườm không đúng cách thậm chí còn gây nguy hiểm, khiến nhiệt độ cơ thể tăng cao hơn.
Hướng dẫn chườm hạ sốt đúng cách theo từng giai đoạn
Để hạ sốt hiệu quả, bạn cần nhận biết rõ 3 giai đoạn của cơn sốt và áp dụng cách xử lý phù hợp:
1. Giai đoạn tăng nhiệt độ (Sốt đang lên)
Đây là lúc hệ miễn dịch đang chiến đấu mạnh mẽ và não bộ chỉ đạo tăng thân nhiệt để tiêu diệt virus, vi khuẩn. Cơ thể sẽ tập trung giữ nhiệt ở vùng lõi, co mạch ngoại vi nên có biểu hiện: tay chân lạnh, run rẩy, nổi da gà, ớn lạnh dù đo nhiệt kế thấy sốt cao.
- Cách xử lý: Tuyệt đối không chườm lạnh hoặc chườm mát trong giai đoạn này vì sẽ làm co mạch nghiêm trọng hơn, khiến nhiệt độ cơ thể càng tăng vọt.
- Cách chườm đúng: Nếu cần thiết, hãy chườm ấm bằng cách lau khăn ấm vào các vùng nhiều mạch máu như trán, cổ, nách, bẹn để giúp giãn mạch, thoát mồ hôi và tản nhiệt. Ngoài ra, sử dụng thuốc hạ sốt theo chỉ định là giải pháp tối ưu nhất.
2. Giai đoạn ổn định nhiệt độ (Sốt đạt đỉnh)
Lúc này, nhiệt độ đã đạt mức cài đặt và không tăng thêm. Quá trình sinh nhiệt và tản nhiệt cân bằng. Biểu hiện là da đỏ, sờ vào thấy rất nóng, cơ thể không còn run rẩy.
- Cách xử lý: Giai đoạn này có thể áp dụng chườm mát. Hãy dùng khăn nhúng nước mát (không dùng nước đá quá lạnh), vắt nhẹ và đắp lên các vùng trán, nách, bẹn để giúp cơ thể tản nhiệt ra môi trường.
- Lưu ý: Không chườm ấm ở giai đoạn này vì theo nguyên lý vật lý, nhiệt lượng sẽ không thể thoát ra ngoài hiệu quả.
3. Giai đoạn giảm nhiệt độ (Hạ sốt)
Khi cơn sốt bắt đầu lui, cơ thể sẽ tự động tản nhiệt mạnh mẽ. Biểu hiện rõ nhất là người bệnh đổ mồ hôi đầm đìa, cảm thấy nhẹ nhõm, dễ chịu và tỉnh táo hơn.
- Cách xử lý: Thực tế giai đoạn này không cần chườm vì cơ thể đang tự hồi phục rất tốt. Nếu muốn, bạn có thể chườm mát nhẹ nhàng. Người bệnh cũng có thể tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió để làm sạch cơ thể và tăng cảm giác dễ chịu.
Cảnh báo các dấu hiệu nguy hiểm khi sốt
Khi theo dõi người bệnh, đặc biệt là trẻ nhỏ, nếu thấy sốt kèm theo các dấu hiệu dưới đây, cần đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức thay vì tự ý chườm hay hạ sốt tại nhà:
- Trẻ dưới 6 tháng tuổi bị sốt.
- Lờ đờ, li bì, mệt mỏi quá mức, không muốn ăn uống.
- Khó thở, thở nhanh, thở dốc.
- Da nhợt nhạt, tím tái hoặc xuất hiện vân tím.
- Tiểu ít hoặc không tiểu trong nhiều giờ.
Hiểu đúng về cơ chế của cơn sốt sẽ giúp bạn chăm sóc sức khỏe bản thân và gia đình một cách khoa học, an toàn, tránh những sai lầm y khoa đáng tiếc.
